Phân loại và nguồn gốc cây điều

Cây điều có tên khoa học là Anacardium occidentale L, thuộc Bộ Rutales, họ thực vật Anacardiaceae (họ Xoài), chi Anacardium, loài Occidentale, tên Tiếng anh là Cashew nut tree.

Ở các nước, tên gọi của cây điều và các sản phẩm của cây điều cũng khác nhau, như: Anacardio (Ý), Caju (Bồ Đào Nha), Cajou (Pháp), Acajuban (Đức), Kasoy (Philippines), Kaju (Ấn Độ), Jambumente (Indonesia). Ở Việt Nam có tên là cây điều hay đào lộn hột. Căn cứ vào màu sắc của quả thịt khi chín người ta phân biệt thành hai giống là điều đỏ và điều vàng.

Cây điều có nguồn gốc từ vùng đảo Ăngti, miền Đông Bắc Brazil và lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ, dần dần cây điều được phân tán đến Châu Phi, Châu Á, Châu Úc. Người đầu tiên đã mô tả cây điều trong một chuyên khảo có tựa đề “The oddities of Antarctic France otherwise known as America and of many lands and islands discovered in outtimes” (1958) là tu sĩ kiêm nhà tự nhiên học người Pháp tên Thevet. Người Bồ Đào Nha là những người đầu tiên đưa cây điều từ Brazil đến châu Á và châu Phi. Ở châu Á, điều được đưa tới Goa (Ấn Độ) vào năm 1550 và tới Cochin 1578.

Cây điều chịu được điều kiện khí hậu đa dạng và khắc nghiệt, là cây ưa nhiệt độ cao nhạy cảm với giá lạnh, khí hậu nhiệt đới một mùa khô rõ rệt là điều kiện thích hợp để cây phát triển tốt. Theo FAO, có 32 nước xuất khẩu điều thương mại, nhưng chỉ có 10 nước trồng điều nhiều nhất thế giới hiện nay là: Ấn Độ, Việt Nam, Brazil, Nigenia, Tanzania, Indonesia, Guinea Bissau, Cotolvore, Monzambique và Benin.

Ở các tỉnh miền bắc và miền Trung nước ta, cây điều còn có tên là đào lộn hột. Điều du nhập vào nước ta từ thế kỷ 18, nhưng mãi đến năm 1975 mới chính thức là loại cây trồng có trong danh mục, khắc phục những rừng đồi bị phá hoại do chiến tranh gây nên. Diện tích điều từ đó tăng lên đến đầu năm 1990, cây điều trở thành loại cây công ngiệp cho kinh tế cao, vừa phủ xanh đất trống đồi trọc vừa là cây xóa đói giảm nghèo. Hiện nay, Việt Nam được coi là nước xuất khẩu hạt điều lớn trên thế giới.

Đặc điểm thực vật của cây điều

Cây điều sinh trưởng và phát triển từ vĩ độ 250 Bắc đến 250 Nam nhưng vùng sản xuất chủ yếu từ vĩ độ 150 Bắc đến 150 Nam. Cây điều được trồng ở 4 vùng sinh thái nông nghiệp: Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Duyên hải Trung Bộ, Đông bằng sông Cửu Long; trong đó, vùng Đông Nam Bộ chiếm khoảng 70% diện tích điều toàn quốc. Độ cao so với mặt nước biển của vùng đất trồng phụ thuộc vĩ độ, địa  hình và tiểu vùng khí hậu. Độ cao thích hợp là dưới 600m so với mặt nước biển. Độ dài ngày và thời gian chiếu sáng không ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển cây điều. Cây điều có thể sống từ 50C – 450C nhưng nhiệt độ thích hợp nhất khoảng 270C. Điều thích nghi với lượng mưa dao động từ 400 mm – 5000 mm, thích hợp nhất là từ 1000 mm – 200 mm. Đối với cây điều , sự phân bố lượng mưa (mùa)  quan trọng hơn lượng mưa vì cây điều cần ít nhất 2 tháng khô hạn hoàn toàn để  phân hóa mầm hoa. Ẩm độ ít ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển cây điều, tuy nhiên trong thời kỳ ra hoa ẩm độ cao có thể làm bệnh thán thư và bọ xit gia tăng gâykhô bông và rụng quả non. Đất trồng thích hợp giàu chất hữu cơ, pH từ 6,3 – 7,3 và thoát nước tốt.

Cây điều có tuổi thọ lên tới 30-40 năm, thuộc lớp cây hai lá mầm, thân  mộc, gỗ tương đối mềm và nhẹ.

Rễ cọc, bộ rễ phát triển có thể đâm sâu tới 5m, rễ ngang ăn rộng đến 6m, nhờ vậy cây điều vẫn ra hoa kết quả trong suốt mùa khô kéo dài 5 – 6 tháng.

Thân cao từ 8-12 m, trồng nơi đất tốt có thể đạt chiều cao tới 20m còn đất khô hạn, đất cát không chăm sóc cây cao không quá 6m. Thân phân cành sớm, cành mọc ngang ngay từ gốc với cả cành sơ cấp và thứ cấp, cành phát triển đầy đặn và tạo thành một tán hình ô xòe rộng tới 12 -15 m. Vỏ thân và vỏ nhánh có nhiều nhựa.

Lá đơn nguyên, mọc so le, thường tập trung ở đầu cành, lá hình trứng đuôi lá nhọn, dài 15-20cm, rộng 8-12cm. Khi non, lá có màu xanh nhạt hoặc màu đỏ, già có màu xanh sậm.

Hoa nhỏ màu vàng, mọc thành từng chùm. Trong một chùm có đến hàng ngàn hoa gồm hoa đực, hoa lưỡng tính và hoa cái thoái hóa, trong đó phần lớn là hoa  đực, hoa lưỡng tính chiếm khoảng 14%, tỷ lệ này thay đổi theo điều kiện ngoại cảnh. Bao hoa có 5 cánh  đều nhau, các nhị đực  thẳng đứng trong đó chỉ có 1 – 2  nhị lớn là có khả năng thụ phấn. Nhụy cái là bầu đơn. Thời gian cây trổ hoa thường kéo dài trung bình 85,2 ngày. Hoa thụ phấn chéo nhờ gió và côn trùng, thời gian ra hoa kết trái là từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Ngay sau khi được thụ phấn hoa điều có những biến đổi: noãn biến đổi thành hạt (nhân), bầu chuyển thành vỏ bao bọc quanh nhân để bảo vệ hạt. Nhân và vỏ quả tạo ra quả thật (hạt lộn ra ngoài) của cây điều, cuống và đế bông phồng lên phát triển thành quả giả.

  • Quả giả có hình trái lê, nặng 45 – 60 g, màu đỏ hồng hay vàng, cơm mềm và nhiều nước, vị thơm, ngọt, hơi chua và chát, ăn gắt cổ.  Loại điều vàng thường có quả lớn hơn, nhiều nước và vị ngọt hơn giống điều đỏ. Hạt điều hình quả thận, khi còn tươi có màu xanh, khi khô chuyển thành màu nâu xám; có chiều dài trung bình 2,5 – 3,5 cm, rộng 2 cm, dày 1 – 1,5 cm, trọng lượng 5 – 6g, gồm vỏ và nhân điều. Trong đó:
  • Phần vỏ ngoài, chiếm 70% trọng lượng hạt, có ba lớp. Vỏ ngoài dai, cứng, vỏ giữa xốp có cấu tạo hình tổ ong, trong chứa dầu. Trọng lượng dầu vỏ hạt điều khoảng 21% trọng lượng hạt. Vỏ trong rất cứng
  • Phần vỏ lụa bao quanh nhân, chiếm 5% trọng lượng hạt
  • Phần nhân điều chiếm 25% trọng lượng hạt, nhân màu trắng, chứa nhiều dầu, ăn bùi béo và thơm.
  • Các bộ phận của quả điều bao gồm: Cashew apple (quả giả), testa skin (vỏ lụa), nut shell (vỏ cứng), kernel (nhân điều).

Sản phẩm của cây điều gồm:

  • Trái điều: chứa nhiều vitamin B và C, có thể ăn sống, chế biến làm nước giải khát, mứt, làm thức ăn gia súc…
  • Nhân hạt điều: có giá trị dinh dưỡng cao, dùng để ăn, sử dụng trong công nghiệp chế biến thực phẩm (chocolate, bánh kẹo,..), làm dầu thực vật..
  • Dầu vỏ hạt điều: trích ly từ vỏ hạt điều trong quá trình chế biến tách nhân hạt điều, được sử dụng để điều chế Verni, sơn chống thấm, dầu sơn mài,… phần vỏ còn lại sau trích ly dùng làm chất đốt.
  • Lá và thân: được sử dụng làm dược liệu, hóa chất
  • Gỗ: thân điều dùng làm gỗ mộc và nguyên liệu giấy.

Sản phẩm ăn liền từ hạt điều Bình Phước

Hạt điều tỏi ớt 1kg

Hạt điều tỏi ớt 1kg

Hạt điều Tỏi ớt 500gr

Hạt điều Tỏi ớt 500gr

Hạt điều vỏ lụa loại nguyên 1kg

Hạt điều vỏ lụa loại nguyên 1kg

Hạt điều vỏ lụa loại nguyên-500gr

Hạt điều vỏ lụa loại nguyên-500gr

Hạt điều vỏ lụa rang muối 500gr

Hạt điều vỏ lụa rang muối 500gr